،مقدمه، ص:26

بنيانگزاران علم نجوم و طب و هندسه و ديگر علوم از حكماى الهى بوده اند و علم خود را از راه الهام دريافت كرده اند و برخى، خود پيغمبر بوده اند. مثلا هرمس نامى مستعار براى ادريس پيغمبر است و اصولا همه اسمهائى كه در يونانى به (س) ختم مى شود، مثل جالينوس، ارسطاطاليس و غيره كنايه از نام پيغمبران است و برخى از دروغزنان، به غلط نام اين انبياء را بر خود نهاده اند.

اعتراض ديگر پسر زكريا آن است كه كدام يك از پيشوايان دين زبان و لغتى را وضع كرده است. ابو حاتم در پاسخ مى گويد كه اگر ما قائل به قدم عالم باشيم، لغات نيز مانند عالم قديم است و كسى آنها را وضع نكرده است و اگر قائل به حدوث عالم باشيم، لغات وحى و الهام خداوند است، چنانكه خداوند به آدم ابو البشر اسماء را آموخته است و آن گاه اين تعليم الهى نسل به نسل و سينه به سينه انتقال يافته است.

به علاوه تكامل هر زبانى با نزول وحى ارتباط دارد. به عنوان مثال با ظهور اسلام زبان عربى در ميان امم اسلامى رواج تام يافته است به طورى كه در همه جا بدان سخن مى گويند. به علاوه انحطاط هر زبانى با انحطاط امتى كه بدان سخن مى گويند و با روى گرانيدن آنها از تعاليم وحى ملازمت دارد. پس اصل و ريشه هر زبانى با تعليم الهى ارتباط تام دارد. در امت اسلامى نيز امامان دين واضع علوم و فنون بوده اند چنانكه امير المؤمنين على (ع) علم نحو را به ابو الاسود دئلى آموخت و خليل بن احمد، علم عروض را از يكى از اصحاب على بن حسين (ع) فرا گرفت.