،مقدمه، ص:21

رواج داده است درباره او گفته است كه وى به آسمان عروج كرده و در آنجا عالم عقل و نفس را مشاهده كرده است.

پس مى بينيم كه فلاسفه در هر چه نظر كرده اند، خلاف ورزيده اند و هر يك، گفتار ديگرى را نقض و ابطال كرده است و هر كه در آراء و اقوال آنان مداقه كند در رنج و تعب گرفتار مى آيد و در حيرت و ضلال مى افتد. پس از آن ابو حاتم مى پرسد: كدام يك از اين دو گروه (انبياء و فلاسفه) درو غزن تر هستند؟ كسى كه علم به امور پنهان، حتى در خانه خود ندارد، چگونه مى تواند ادعا كند كه به آسمان عروج كرده و عالم عقل و نفس را به عيان ديده است؟ و كسى كه نمى تواند كيفيت نفس خود را كه مدبر بدن است بشناسد، چگونه مى تواند به خالق خلائق محيط شود و علم گذشته و آينده را دريابد؟ كدام يك از دو گروه دروغزن هستند، كسى كه به زعم پسر زكريا گلوى خود را پاره مى كند و مى گويد كه فلان از فلان از محمد، از جبرئيل، از خداوند عز و جل روايت كرده است كه اننى انا اللّه لا اله انا فاعبدنى و اقم الصلوة لذكرى و از وحدانيت خداوند خبر مى دهد يا كسى كه مى گويد، طبع من از نفس من از عقل من روايت كرده است كه امور عالم را پيش از احداث آن به عيان ديده و نفس و هيولى و زمان و مكان را با بارى سبحانه و تعالى در ازل مشاهده كرده و شهوت نفس براى تجبّل در اين عالم را روئت كرده است و مى گويد كه حشر و بعث و ثواب و عقابى نيست و وجود مردم را مانند چهار پايان مهمل گذاشته، فضل بشر را بر جانوران انكار كرده و منكر امر و نهى الهى شده است.

ابو حاتم فصل كاملى را به حقانيت و اصالت همه اديان