باقي ماند شرط اجتهاد و عدالت، در اقاويل خلفاء مي بايد تأمل كرد و در قضاياي ايشان و مناظرات ايشان خوض مي بايد نمود تا اجتهاد ايشان اظهر من الشمس شود. وتا حال هيچ كس از مخالفان بر دامن ايشان فسق ظاهر نه بسته است هر ژاژي (سخن بي اساس و بيهوده) كه خائيده اند مرجع آن مختلف فيه است كه جمهور اسلام آن را نمي دانند الا همين فرقه عاملهم الله بعدله.

پس اثبات خلافت براي ايشان بمعني مذكور مستغني است از برهان و آنچه در اين باب مطلوب مي شود تجريد معني خلافت است از معاني ديگر و تحرير شروط خلافت و بيان مقاصد نصب خليفه لاغير و اين امور را بتوفيق الله تعالي در اين عجاله مبيّن ساختيم والحمد لله رب العلمين.

فصل دوم

در لوازم خلافت خاصه

در حديث وارد شده كه آن حضرت صلي الله وعليه وسلم خبر دادند كه: چند گاه نبوت و رحمت خواهد شد بعد از آن خلافت و رحمت بعد از آن ملك عضوض بعد از آن جبريت و عتود و در بعض روايات خلافت بر منهاج نبوت واقع شده (1) .

و نيز به ثبوت رسيده كه آن حضرت صلي الله وعليه وسلم خبر دادند"الخلافةُ بعدي ثلاثون سنهً (2) "

و خداي عزوجل در چندين آيت از قرآن عظيم باوصاف و علامات خلافتي كه در كمال رضا و محبوبيت است تلويح و تصريح فرمود از آنجمله آيت: اَلَّذِينَ اِن مَّكَّنَّا هُم فيِ الاَرضِ واَقَاموا الصَّلوةَ واتَواُ الزَّكوةَ وَ اَمَرُوا بالمعَروفِ وَنَهَوا عَنِ المُنكر (3)