چون نوبت خلافت حضرت مرتضي رسيد بحكم تقدير الهي تفرق امت پديد آمد و اكثر بلدان از طاعت خليفه برآمدند آنگاه حيرت گونه به علماء و فقهاء روي داد هنوز انتظار داشتند كه امروز فردا خلافت منتظم گردد، چون ايام خلافت خاصه بالكليه منقرض شد و خلافت عامه ظهور نمود و صورت اجتماع بهم آمد و علماء در هر بلدي مشغول به افاده شدند ابن عباس رضي الله عنه در مكه فتوي ميدهد و حديث روايت ميكند و تفسير قرآن مي نمايد، و عائشه صديقه رضي الله عنها و عبدالله ابن عمر رضي الله عنه در مدينه حديث را روايت مي نمايند و ياران خاص و اولاد و اقارب ايشان از ايشان اخذ فقه مي كنند، و ابوهريره رضي الله عنه اوقات خود را بر اكثار روايت حديث مصروف مي سازد وفقهاي مدينه از وي ياد ميگيرند، ابوسعيد خدري و جابر رضي الله عنه و غير ايشان نيز علي قدر الحال روايت مي كنند، و انس و عمران بن حصين در بصره، و براء ابن عازب بحديث و اصحاب عبدالله بن مسعود رضي الله عنه به فقه در كوفه مشغول ميشوند، و عبدالله بن عمرو ابن العاص و ابو درداء و ابو امامه باهلي و غيرهم در شام روايت مي نمايند.