چون اين تفصيل را شناختي اكنون فكر را در آن خوض فرما كه در زمان آنحضرت صلي الله عليه وسلم همين بلاد عرب مفتوح شده بودند بلاد عجم باز در آخر حيات آنحضرت صلي الله عليه وسلم فتنهء مسيلمه كذاب [1] و اسود عنسي [2] برخاست و صفائي اسلام را مكدر ساخت، و بعد انتقال آنحضرت صلي الله عليه وسلم كه آن كدورت متزايد شدن گرفت قيام به قتال مرتدين كه كرد و فتح فارس و روم را كه بنياد نهاد؟ بعد از آن توغل در فتح فارس و روم از كه وجود گرفت و اتمام آن در عهد كدام كس واقع شد؟ به حقيقت تمام زمين بمنزلهء مرغي بود كه سرش عراق و دو جناحش فارس و روم و دو پايش هند و فرنگ يا هند و تركستان چنانكه هرمزان پيش حضرت فاروق بيان نمود، سر آن مرغ كه كوفت و دو بازوي او را كه شكست؟ همين دو پا كه از دست تصرف ايشان باقي مانده بود تا حال كوفته نشد.

(1) - مسيلمه بن حبيب مشهور به کذاب از قبيله ي بنو حنيفه بود و در اواخر حيات آن حضرت صلي الله عليه و سلم ادعاي پيغمبري کرد و قصد داشت به مدينه حمله نمايد. بعد از وفات رسول خدا، صديق اکبر لشکري به قتال او فرستاد و در جنگ يمامه به قتل رسيد و فتنه ي او خاموش شد.

(2) - اسود عنسي در شب وفات آن حضرت به قتل رسيد و رسول خدا از کشته شدن او خبر دادند، پند روز بعد خبر قتل او به مدينه رسيد.