باز اعظم توسط آنست كه در مسائل عبادات و مناكحات و مبايعات و قضايا و سير در مسائل نازله اجتهاد فرمايد و جواب مسأله وي در آفاق مشهور شود و اقاصي و اداني به آن راهي ادراك نمايند.

و بعد فقه اعظم علوم علم احسان است اعني آنچه امروز به اسم علم سلوك مسمي مي شود و قوت القلوب [1] و احياء العلوم [2] در آن مصنف شده است، و اعظمِ توسطِ كبراي امت در ميان آنحضرت صلي الله عليه وسلم و سائر امت او آنست كه به زبان حال و به زبان قال هر دو آن علوم را و آن مقامات و احوال را به مردمان تعليم فرمايد و ترتيب كند ياران را به هر دو زبان و از وي آن علوم در آفاق شهرت گيرند و اقاصي و اداني از آن مستفيد شوند چنانكه در اين كتابها شئ كثير از حضرت شيخين معلوم كرده باشي.

و بعد از اين مراتب علم حكمت است و بيان اخلاق فاضله و اضداد آن و تدبير منازل و سياست مدن و قواعد كليه اين فنون به مقتضاي تجربه و عقل.

(2) - إحياء علوم الدين، تأليف ابو حامد محمد بن محد غزالي (متوفي 505 هـ) ، قابل ياد آوري است که در اين کتاب احاديث ضعيف و موضوع زيادي آورده شده است.