گمان ميکنم مسأله واضحتر از آن باشد که نياز به تفصيل سخن باشد و به عنوان سند و مدرک به منهاج معاذ بن جبل - رضي الله عنه - بنگريد که به عنوان نماينده و فرستاده پيغمبر - صلى الله عليه وآله وسلم - به يمن رفت و منهجش را پيغمبر با اين فرموده خود برايش ترسيم کرد: «به درستي که به ميان قومي از اهل کتاب ميروي و لذا اولين چيزي که بايد آنها را به سويش بخواني شهادت به وحدانيت خدا و رسالت محمد - صلى الله عليه وآله وسلم - است. اگر در اين مورد اطاعت کردند به آنها ياد بده که خداوند در هر شبانهروز پنج وعده نماز بر آنها فرض کرده است. و اگر در اين مورد اطاعت کردند پس به آنها ياد بده که خداوند زکات را بر آنها فرض کرده، از ثروتمندانشان گرفته شده و به فقرايشان داده ميشود» . [1]

نشانههاي وجود حکمت در اسلوبهاي دعوت:

مراد از اسلوبها در اينجا شيوهها و راههايي است که دعوتگر ميخواهد از آن طريق حقيقت را به مردم ابلاغ کرده و آنها را از آنچه به سودشان است آگاه و آنچه را به زيانشان است از آنان دفع کند.

و اين اسلوبها در حالت کلي يا گفتاري هستند و يا تعاملي و رفتاري که بايد با مهرباني و نرمش، چشمپوشي از اشتباهات، استفاده از ترغيب و ترهيب و شدت عمل و نرمشِ همزمان همراه باشند.

و در ادامه اين اسلوبها را با اندکي تفصيل بيان ميکنيم:

نشانه اول: «قول حسن» [2]

چنانچه دعوتگر از بياني متين و الفاظي استوار استفاده کند باب بزرگي از حکمت به سوياش گشوده شده است. خداوند ميفرمايد: { (( (( (( (( (( لِلنَّاسِ (( (( (( (} [البقرة: 83] به مردم نيک بگوئيد.

(1) . امام بخاري - رحمه الله - و امام مسلم - رحمه الله - اين حديث را روايت کردهاند.

(2) . گفتار نيک. مترجم.