قبل از به پايان رساندن اين مطلب دربارة ادب گفتگو و مناظره، بايد به موضوع انتخاب ضمير متکلم به صورت مفرد يا جمع اشاره کنم. مناظره کننده نبايد بگويد: اين کار را کردم، گفتم، به نظر من، اين موضوع را بررسي کرديم، براساس تجربه ما و ... به کار بردن اين الفاظ در روح کساني که گفتگو را پيگيري مي نمايند، سنگين است و نشاندهندة غرور و خودپسندي است و گاهي ممکن است در اخلاص و حسن نيت اثر سوء داشته باشد. مردم از کسي خود را عالم و ارجمند نشان مي دهد، متنفرند. سپس بايد اين ضماير را تبديل به ضمير غايب کند. مثلًا بگويد: محقق به اين نتيجه مي رسد که ... ، تجربه کساني که در اين زمينه فعاليت کرده اند، نشان مي دهد که ... ، متخصصان در اين باره مي گويند که ... ، به عقيدة صاحب نظران اين امر ... ، و ... از نشانه هاي داشتن ادب و شايستگي فراوان در گفتگو و ادارة مناظره آن است که گمان نکند طرف مقابل ذکاوت مفرط و بيش از حدي دارد و در صحبت کردن با او عبارات مختصر و اشارات بعيدي را به کار نبرد تا فرد موضوع را متوجه نشود. همچنين گمان نکند که مناظره کننده طرف مقابل کودن، ساده لوح يا کاملًا نادان است و در شرح آنچه نيازي به بيان و شرح ندارد، مبالغه نمايد.

بي ترديد مردم از نظر عقل و فهم بين اين دو حالت داراي درجات مختلفي هستند. يکي عقل گسترده و سينه فراخ دارد. ديگري تنگ نظر و کوته بين است. فرد ديگري مايل به تنگ نظري است، يکي ديگر کمي به روشنفکري و بلند نظري گرايش دارد. اين انديشه ها و درک ها در فهم اقوال تأثير دارد. کسي که عقل تيز و موشکافانه اي دارد محتوا و مفهوم متن و قصد متکلم و همة آنچه در مطلب ذکر شده است را به خوبي درک مي کند، ديگري با اين امر، فاصله بسياري دارد.

حکمت بالغه و فراوان از اختلاف مردم در گفتگوها و فهمهايشان از آن خداوند است.

2 -پايبندي به وقت تعيين شده در هنگام صحبت کردن: