فاق العلماء في كشف حقائق التّنزيل وبيان اسرار التّأويل وفاز بالقدح المعلّى والنّصيب الأوفر الأعلى من فروع المذهب واصوله وتمهيد قواعد ابوابه وفصوله وجمع من اقسام العلم والفضل والكمال ما لم يجمعه احد في عهده وصرف عمره في نشر العلوم والآداب راسخا في اعلاء السّنّة والكتاب شرع في درس الكتب وقد ناهز العشرين فأفاد حتّى جاوز السّتّين وصنّف في الدّين كتبا معتبرة قصر عنها البلغاء وعجز عنها الأذكياء وتخرّج عليه العلماء الأفراد وتأدّب به فضلاء البلاد، ومن مصنّفاته كتاب التقريب في التفسير، وتوضيح الحاوى في الفقه، وشرح التوضيح له، وشرح اللباب، وشرح القصيدة العميدية «1» ،

-بقيه از صفحه قبل

833 ص 85 وچاپى ص 145 وتحفة العرفان في ذكر سيّد الأقطاب روزبهان نسخه خطّى كتابخانه ملك در طهران ورق 119، واز همه بالاتر در مقدّمه شرح قصيده اشكنوانيه تأليف خود همين صاحب ترجمه حاضر نسخه بسيار قديمى كتابخانه مشهد ونيز نسخه كتابخانه مجلس در طهران، ومجمل فصيح خوافى در حوادث سنه 712، وكشف الظنون در عنوان «كشاف» وعنوان «لباب في النحو» در جميع مآخذ مذكوره بدون استثنا نام صاحب ترجمه حاضر قطب الدّين محمّد مسطور است نه قطب الدين محمود، پس جاى هيچ شك وشبهه باقى نمى ماند كه نسخه مطبوعه وصّاف در مورد ما نحن فيه غلط فاحش است وبايد «محمود» را در عبارت او به «محمّد» تصحيح كرد،-

(1) - قصيده عميديّه همان قصيده اشكنوانيه عميد الدّين اسعد ابزرى است كه در حواشى ص 216 اشاره اجمالى بدان نموديم وان شاء اللّه باز در حواشى آخر كتاب راجع بهمان صفحه مفصّلا از آن بحث خواهيم كرد، وتسميه آن بقصيده عميديّه بهمان مناسبت لقب صاحب آن عميد الدين است ولى بعدها اين قصيده بقصيده اشكنوانيه مشهور شده است بمناسبت اينكه عميد الدّين اسعد مزبور اين قصيده را در قلعه اشكنوان از قلاع فارس كه وى در آنجا بحكم اتابك ابو بكر بن سعد بن زنگى محبوس بود ودر همانجا نيز در احدى الجماديين سنه 624 او را بقتل آوردند ساخته است،- قصيده مزبور در آخر معلّقات سبع چاپ طهران (يا تبريز؟) در سنه 1272 قمرى در صد ونه بيت بطبع رسيده است ونيز در اروپا در سنه 1893 ميلادى در مجلّه سامى (- روو سميتيك) باهتمام مرحوم كلمنت هوارت مستشرق فرانسوى در صد ويازده بيت منتشر شده است،- واز اين شرح قطب الدّين محمّد فالى بر قصيده مزبوره يك نسخه كامل بسيار قديمى كه در ماه صفر سنه 734 يعنى فقط سيزده سال بعد از وفات شارح كتابت شده در كتابخانه مشهد موجود است، ويك نسخه ديگر نيز كه قريب يك ثلث از آخر آن افتاده است در كتابخانه مجلس شورى در طهران محفوظ است (رجوع شود بفهرست كتابخانه مشهد ج 3 ص 181، وفهرست كتب خطّى كتابخانه مجلس تأليف اعتصامى ص 238) -