و در ميانه قرن دوم و اوايل قرن سوم: ابو عبدالله محمد بن إدريس شافعي و فضل بن دُکين آمدند.

و در ميانه قرن سوم: احمد بن حنبل، محمد بن اسماعيل بخاري و ابوداود و سليمان بن اشعث قد علم کردند.

و در اواخر قرن سوم، محمد بن جرير طبري ظهور کرد.

و در قرن چهارم، عبدالرحمن بن ابي حاتم و علي بن عمر دارقطني ظهور کردند.

و در قرن پنجم، هبه الله بن حسن بن منصور لالکائي پيدا شد.

و در قرن ششم، حسين بن مسعود بغوي و عبدالغني بن عبدالواحد بن سرور حنبلي آمد.

و در اواخر قرن هفتم و اوايل قرن هشتم، امام جليل القدر، شيخ الاسلام ابن تيميه - رحمه الله - ظهور نمود که آمدن او دنباله دار شد.

بگونه اي که ابن تيميه منهج اهل سنت و جماعت را از علم و اعتقاد و فهم و عمل و سلوک را جمع آوري کرد؛ و با قلمي شيوا آنرا نوشت و با گستردگي دانشش، و قدرت ايماني و دقت و قدرت ضبطي که داشت آنرا دوباره زنده کرد.

ولي قبل از امام ابن تيميه، همانگونه که گفتيم و اشاره نموديم، کساني با جهاد علمي و عملي، صادقانه و با پشتکار زياد، اين راه را ادامه داده بودند و از ايشان پيشي گرفته بودند.

و در اينجا لازم مي دانم که دو حقيقت بسيار مهم را گوشزد نمايم [1] .

اولًا: اينکه اهل سنت و جماعت حامل عقيده اي هستند که نجات دهنده و فرقه ي ناجيه هستند، خصوصًا در ارتباط با توحيد و متعلقات آن، و در عين حال، براساس منهج و راه و روش درست و صحيحي که دارند اعتقاد و باور راستين خويش را در رابطه با مسايل زير آشکارا ابراز مي دارند:

(1) - اين گفتار از مقدمه کتاب «شرح العقيده الطحاويه» امام ابن ابي العز دمشقي، تحقيق: دکتر عبدالله الترکي و شيخ شعيب ارناؤوط: (ص 36، 35) گرفته شده است.