سوم آنكه لازم گيرد هر فريق مباحي را كه شعار خويش ساخته است و همچنين در هر زماني رسمي فاش شود و وضعي رائج گردد و آن همه باقي بر اباحت خود است لوم و مدح برآن عائد نيست الا بالعرض كه تعصب در ميان آيد و ترجيح وضعي بر وضع ديگر متحقق گردد يا قرن تالي آن را سنت دانند و در ورطه تحريف افتند. باز قبح اشياء قبيحه گاهي بنص كتاب الله يا احاديث مشهوره يا قياس جلي يا اجماع امت مرحومه خصوصًا ايام خلافت خاصه كه بقاياي بركات نبوت است ثابت مي شود وعندكم من الله برهان برين اقسام صادق است در اين صورتها شخصي به جهل آن اصول معذور نيست و استدلال به شبه واهيه يا تقليد عالمي در خلاف آن غير مسموع وعندالله آن مخالف را مفاز نه، و گاهي قباحت اين اشياء به خبر واحد صحيح بغير معارض ثابت شود در اين صورت تا وقتيكه آن حديث نه رسيده است و پرده از روي كار مرتفع نگشته به سبب جهل خود معذور است چون پرده برخاست و پردگي متجلي شد جاي گفت و شنيد نماند، و گاهي قبح آن با ادله ظنيه متنازعه متعارضه ثابت گردد و آنجا اختلاف سلف كه المجتهدان مصيبان او المصيب واحد والآخر مخطيٌ معذورٌ جاري است.
چون اين مقدمات معلوم شد مي بايد كه در مبحث تغيير اوضاع رسوم و در اختلاف امت كه در اين ايام پيدا شد به يك عصا همه را سوق نه كني و در يك مرتبه نازل نه گرداني ـ ع
هر سخن وقتي وهر نكته مكاني دارد.
مقصد دوم