ابودرداء - رضي الله عنه - از کنار مردي ميگذشت که مرتکب گناهي شده بود و مردم او را ملامت ميکردند، او آنان را از اين کار منع کرد و به آنان گفت: آيا اگر او در چاهي افتاده بود، او را نجات نميداديد؟ گفتند: آري، نجاتش ميداديم. گفت: برادرتان را سرزنش نکنيد و خدا را به خاطر نعمت عافيت شکرگزاري کنيد، گفتند: آيا تو از او خشمگين نيستي؟ جواب داد: از کارش خشمگينم و اگر آن کار را ترک کند برادر من است.

نشانه هفتم: استفاده از ترغيب و ترهيب:

هر آنچه توضيحش گذشت: از تأکيد بر نرمش و ملايمت و مدارا و چشمپوشي از اشتباهات، تا گذشت از لغزشها هيچ يک معارض اين قاعده مشهور و مقرر نيست که دعوتگران و مربيان بايد دو حالت ترغيب و ترهيب و نرمي و شدت را با هم دارا باشند. ولي آنچه در تعامل مقدم است ترغيب و نرمش است، چنانکه امام احمد ميفرمايد: مردم به مدارا و نرمي بدون شدت و سختگيري نياز دارند مگر کسي که از مردم جدا شود و علنًا مرتکب فسق و پستي گردد که بازداشتن وي از اين کار واجب است. زيرا گفته ميشود: فاسق حرمتي ندارد، لذا کسي که علنًا مرتکب فسق ميشود و بر آن مصرّ است حرمتي ندارد.

و شيوة انبياء مذکور در قرآن استفاده از هر دو اهرم ترغيب و ترهيب بوده است: { (( (( (( أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَى (( (( (( (( (( } تا آنجا که ميفرمايد: { (( (( (( (( (( (( (( (إِلَى أَجَلٍ (( (( (( (} [1] .

(1) . سوره نوح: آيات 1 - 4: که در اين چهار آيه هم ترهيب است از عذاب اليم و هم ترغيب است به بخشودگي گناهان.