علَّمَنا النَّبيُّ صلَّى اللهُ علَيه وسلَّم الصَّلاةَ وآدابَها، وما يَحِلُّ وما يَحرُمُ فيها، وقد نقَل الصَّحابةُ الكِرامُ هدْيَه وسُنَّتَه إلى الأمَّةِ؛ لِيَأخُذوا منها أحكامَ الدِّينِ.وفي هذا الحَديثِ يقولُ التَّابعيُّ عمرُو بنُ دِينارٍ: "صلَّى ابنُ عبَّاسٍ وهو بالبَصرةِ على بِساطِه"، أي: كبُسُطِ الثِّيابِ وما شابَهَ، والمرادُ أنَّه جعَل حائِلًا بينَه وبينَ الأرضِ، "ثمَّ حدَّث أصحابَه"، أي: ثمَّ أخبَر ابنُ عبَّاسٍ رَضِي اللهُ عنهما مَن معَه "أنَّ رسولَ اللهِ صلَّى اللهُ علَيه وسلَّم كان يُصلِّي على بِساطِه"، أي: إنَّ فِعْلَه وصَلاتَه على البِساطِ إنَّما كان مِن فِعلِ الرَّسولِ صلَّى اللهُ علَيه وسلَّم؛ فدلَّ هذا الحديثُ على مشروعيَّةِ أن يَسجُدَ المصلِّي على فِراشٍ أو بِساطٍ يَحُولُ بينَ جَبهةِ المصلِّي وبينَ الأرضِ. وقد ورَدَتْ رواياتٌ أخرى عن النَّبيِّ صلَّى اللهُ علَيه وسلَّم تَدُلُّ على أنَّه صلَّى على الحصيرِ، وعلى الخُمْرةِ، وكلُّها تَحولُ بينَ جبهَتِه الشَّريفةِ وبينَ التُّرابِ، كما في الصَّحيحينِ: عن مَيمونَةَ زوجِ النَّبيِّ صلَّى اللهُ علَيه وسلَّم أنَّها قالَت: "كان رسولُ اللهِ صلَّى اللهُ علَيْه وسلَّم يُصلِّي وأنا حِذَاءَه، وربَّما أصابَني ثَوبُه إذا سجَد، وكان يُصلِّي على خُمْرةٍ"، والخُمرةُ: سَجَّادةٌ تُعمَلُ مِن سَعَفِ النَّخلِ، وتُربَطُ وتُنسَجُ بالخُيوطِ، وسُمِّيَت خُمرةً؛ لأنَّها تُخمِّرُ وجْهَ الأرضِ، أي: تَستُرُه، وفي مسلِمٍ: عن أبي سعيدٍ الخُدْريِّ أنَّه دخَل على النَّبيِّ صلَّى اللهُ علَيْه وسلَّم قالَ: "فرأيتُه يُصلِّي على حَصيرٍ يَسجُدُ عليه".وفي الحديثِ: مشروعيَّةُ الصَّلاةِ على الحَصيرِ والبُسُطِ ونَحوِها( ).

حَدَّثَنَا حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي زَمْعَةُ بْنُ صَالِحٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، قَالَ صَلَّى ابْنُ عَبَّاسٍ وَهُوَ بِالْبَصْرَةِ عَلَى بِسَاطِهِ ثُمَّ حَدَّثَ أَصْحَابَهُ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ ﷺ ـ كَانَ يُصَلِّي عَلَى بِسَاطِهِ ‏.‏

It was narrated that ‘Amr bin Dinar said:“When Ibn ‘Abbas was in Basrah, he performed prayer on his rug, then he told his companions that the Messenger of Allah (ﷺ) used to perform prayer on his rug.”

Telah menceritakan kepada kami [Harmalah bin Yahya] berkata, telah menceritakan kepada kami [Abdullah bin Wahb] berkata, telah menceritakan kepadaku [Zam'ah bin Shalih] dari [Amru bin Dinar] ia berkata, 'Ketika di Bashrah, [Ibnu Abbas shalat] di atas karpet. Kemudian para sahabatnya menceritakan kepadanya bahwa Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam juga shalat di atas karpet

Amr bin Dinar (r.a.)'den; şöyle demiştir: (Abdullah) bin Abbas (r.a.), Basra'da iken yaygısı üzerinde namaz kılmış ve sonra arkadaşlarına : Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem), yaygısı üzerinde namaz kılardı, demiştir Not: Zevaid'de belirtildiğine göre bu hadisin senedindeki ravi Zam'a zayıftır, Müslim O'nun hadisini rivayet etmiş, ama orada Zam'a'nın beraberinde başka ravi vardır. Yalnız değildir. Ahmed, İbn-i Main ve başkaları da Zam'a'nın zayıflığını söylemişlerdir. Diğer tahric: Ahmed bin Hanbel Müsnedinde. AÇIKLAMA (1029 ve 1030): Ebu Said (r.a.)'in hadisi, Nebi (s.a.v.)'in hasır üzerinde namaz kıldığına delildir. Amr (r.a.)'ın hadisinde geçen Bisat kelimesini yaygı olarak terceme ettim. Bisat: Yere serilen sergi demektir. Yani bisat'ın lugat anlamı hasır, kilim, seccade, halı gibi eşyanın hepsini kaplar. Tirmizi Humre. Hasır ve Bisat için ayrı ayrı bablar açmıştır. Bisat üzerinde namaz kılmak babında Enes (r.a.)'den bir hadis rivayet ettikten sonra: Sahabilerin ve onlardan sonra gelen alimlerin çoğu tüylü ve tüysüz yaygılar üzerinde namaz kılmakta bir sakınca görmemişlerdir, demiştir. Bazı alimler Bisat kelimesi ile hasir kasdedildiğini söylemişlerdir. EI-Menhel yazarı da: 'Hayvani ve nebati olan bütün yaygılar hasır hükmünde olup hepsinin üzerinde namaz kılmanın caizliği bu hadislerden anlaşılıyor. Ahmed, Evzai, Şafii, İshak ve Fıkıhçıların Cumhurunun kavli budur. Nebi (s.a.v.)'in hasır ve başka şeyler üzerinde namaz kıldığı sahih hadislerle sabittir. Tabiilerden bir cemaat çıplak yer üzerinde namaz kılmayı arzulamışlar ve her hangi bir şey üzerinde namaz kılmayı mekruh saymışlardır. Said bin El-Müseyyeb ve Muhammed bin Sirin'in yaygı üzerinde namaz kılmanın sonradan ihdas edilen bir şey olduğunu söylediklerini İbn-i Ebi Şeybe rivayet etmiştir. Cabir bin Zeyd'in de nebati olan yaygılar üzerinde namaz kılmayı müstahap ve hayvani yaygılar üzerinde namaz kılmayı mekruh adettiği rivayet olunmuştur .. Urve bin Zübeyr ise çıplak yerden başka bir şey üzerinde secde etmekten kerahet ediyordu. Malikiler'e göre rahat verici ve refahlı sergi üzerinde namaz kılmak mekruhtur. Hasır ve benzeri şeyler üzerinde ise mekruh değildir. Mamafih çıplak yerde namaz kılmak daha iyidir. Malik: Soğuk ve sıcak gibi bir özür olmadıkça pamuk veya ketenden mamul elbise ve aba üzerinde secde edilemez demiştir.' diye malumat verir

عمرو بن دینار کہتے ہیں کہ عبداللہ بن عباس رضی اللہ عنہما نے بصرہ میں اپنے بچھونے پر نماز پڑھی، پھر انہوں نے اپنے ساتھیوں سے بیان کیا کہ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم اپنے بچھونے پر نماز پڑھتے تھے ۱؎۔

। আমর ইবনু দ্বীনার (রহঃ) থেকে বর্ণিত। তিনি বলেন, ইবনু আব্বাস (রাঃ) বসরায় অবস্থানকালে তার বিছানার উপর সালাত আদায় করেছেন। অতঃপর তিনি তাঁর সঙ্গীদের নিকট হাদীস বর্ণনা করেন যে, রাসূলুল্লাহ সাল্লাল্লাহু আলাইহি ওয়াসাল্লাম তাঁর বিছানার উপর সালাত আদায় করতেন।