الشباب ووقت السحر وما بين العشاءين، وينبغي أن يستغرق جميع

أوقاته فإذا ملّ من علم يشتغل بعلم آخر، وكان محمد بن الحسن لا ينام

اللّيل، وكان يضع عنده دفاتر إذا ملّ من نوع ينظر إلى نوع آخر، وكان

يضع عنده الماء ويزيل نومه بالماء، وكان يقول: النوم من الحرارة.

الفصل الثامن: في الشفقة والنصيحة

ينبغي أن يكون صاحب العلم مشفقًا ناصحًا فالحسد يضرّ ولا ينفع،

بل يشغله [عن] نيّة تحصيل الكمال، وينبغي أن يكون همّة المعلّم

أن يصير المتعلّم في قرنه عالمًا ويشفق على تلامذته بحيث فاق على علماء

العالم.

راستگوى، ز گهواره تا گور دانش بجوى» و بهترين اوقات هنگام جوانى است،

و سزاوار است كه تمام وقتش را صرف تحصيل كند، و هرگاه از علمى خسته

شد به علمى ديگر بپردازد، همان دانشمند طوسى، شب را نمى خوابيد و

دفترهايى را پيش خود قرار مى داد كه هر دفترى مربوط به علمى بود و هرگاه از

نوعى خسته مى شد به نوع ديگرى مى پرداخت و پيش خود ظرف آبى مى گذاشت

كه هرگاه خواب مى خواست غلبه كند، آن را به وسيله آب برطرف مى نمود و

مى گفت كه: خواب از حرارت است.

فصل هشتم: درباره مهربانى و خيرخواهى است

زيبنده است كه: «دانشجو و دانشمند، همواره مهربان و نيكخواه باشد،

بنابر اين حسادت زيان آور بوده و آدمى را از تحصيل كمال بازمى دارد، و

مناسب است كه همّت معلّم و آموزگار به قدرى بالا و والا باشد «و طورى