،مقدمه، ص:17

و مى گويد كه نبايد ميان دين حقيقى و بدعت اشتباه كرد. فهم معانى دقيق را معلم و مرشدى راستين بايد، تا انسان را به دقايق و رقايق كلام الهى آشنا سازد. قول به رأى خطائى بزرگ است.

و آنگهى اگر انبياء و اولياء، خداى ناخواسته، دروغزن بودند آيا كسى گفتار آنها را باور مى داشت و پيغمبران كه راستگو، عاقل و صاحب فهم و تميز بوده اند آيا مورد تصديق و تأييد عقلا و حكماى همه دوران ها قرار مى گرفتند؟ بر خلاف آنچه پسر زكريا گمان كرده است پيمبران و امامان به فضل و كمال و عقل و تميز و به داشتن اخلاق حميده ممتاز بوده اند و في المثل همه امت هائى كه پيغمبر اسلام را مشاهده كرده اند او را در عقل، حلم، حميّت، حسن تدبير، سياست، كمال، وقار، رزانت، وفاى به عهد، سخاوت، شجاعت و همه اوصاف حميده، تام و تمام يافته اند. پس نسبت دادن تناقض به چنين كسانى صرف جهل و نادانى است.

در فصلهاى بعدى، ابو حاتم، براى آن كه مقام والاى پيغمبران را نشان دهد. و كمالات پيغمبران را به نحو محسوس تر و ملموس ترى بنماياند، به ذكر مناقب و فضائل حضرت محمد (ص) پيغمبر اسلام مى پردازد و نمونه هاى جالبى را در مورد صدق، امانت، سخاوت، حلم، عفو، شجاعت، وقار و رزانت، وفاى به عهد، تواضع، حسن خلق، اعتدال صورت و سيرت، جمال و كمال، تدبير و سياست، شرف ذاتى و نجابت پيغمبر اسلام (ص) ارائه مى دهد. و براى هر يك از صفات نام برده، نمونه هاى فراوانى را از زندگى و سرگذشت پيغمبر اسلام نقل مى كند و بذكر پاره اى از معجزات و كرامات و