،مقدمه، ص:16

مى كند. رمز و تمثيل كليد فهم اسرار باطنى قرآن و كتب آسمانى است و با جهل به آن معانى درونى كتب آسمانى بر انسان پوشيده مى ماند. براى نشان دادن اهميت رمز و تمثيل ابو حاتم در حدود بيست روايت تمثيلى را از تورات و انجيل نقل مى كند و كليد فهم هر يك را باز مى نمايد و از اين رهگذر به ايرادات پسر زكريا به تورات و انجيل پاسخ مى گويد.

اعتراض پسر زكريا بر تورات و انجيل چنين است: عيسى (ع) گفته است كه پسر خداست و موسى (ع) گفته است كه او را پسرى نيست و مانى و زردشت با موسى و عيسى به مخالفت برخاسته اند و در مسأله قديم و هستى عالم و علت خير و شر خلاف كرده اند و مانى با زرتشت در مسأله دو عالم و علل آن مخالفت ورزيده است. در تورات آمده است كه پيه بر روى آتش گذاشته شود تا بوى آن به مشام پروردگار برسد و نيز آمده است كه چرا هر كور و كرى را براى من قربانى مى كنيد و نيز خداوند به صورت پيرى با موى و ريش سپيد مجسم شده است ... هم چنين مانى ادعا كرده است كه كلمه از پدر جدا شده و شياطين را پاره كرده و كشته است و نيز گفته است كه آسمان از پوست شياطين ساخته شده است و رعد چيزى جز صداى گلوى عفريتها نيست و زلزله جنبش شياطين در زير زمين است و مانى، شاپور را به آسمان برده و در آنجا پنهان كرده است.

ابو حاتم پس از نقل گفتار پسر زكريا به اعتراضات وى پاسخ مى گويد و نخست معناى بدعت در دين را آشكار مى كند و فرق ميان اهل بدعت و ضلال و اهل حق و حقيقت را مى نماياند