اگر طرفين بحث، گفتگويشان را از نقاط اختلاف و مورد نزاع شروع کنند، قضيه برعکس مي شود. ميدان گفتگو تنگ، محدود و داراي افق محدودي خواهد بود. بنابراين موجب آزردگي خاطر و پريشاني مي شود و طرفين مناظره را به آماده شدن براي جواب دادن به طرف مقابل و بررسي اشکالها و اشتباهات او و اظهار بزرگ نمايي آنها مي کشاند. در اين حالت طرفين مناظره بيشتر به غلبه بر ديگري مي انديشند تا عملي کردن هدف يکي از افراد با تجربه در اين باره مي گويد:

در مناظره کاري کن طرف مقابل با تو موافق باشد و با لفظ (بله) به تو جواب دهد. تا حد امکان مانع اين شود که به تو جواب (نه) بدهد. زيرا اثر کلمة (نه) سخت و سنگين و ناديده گرفتن آن مشکل است. هر گاه طرف مقابل (نه) بگويد، تکبر او باعث مي شود که همچنان مدافع کلام خودش باقي بماند.

گفتن (نه) فقط تلفظ اين دو حرف نيست بلکه آمادگي وجود انسان اعم از اعصاب، عضلات و غدد است. اين عمل به سرعت قدم گذاشتن به سوي رد است. اما حرفهاي کلمه (نعم) آسان، دقيق و دوست داشتني است که موجب بوجود آمدن هيچ گونه فعاليت و تحرک جسمي نمي شود. [1]

اين امر زماني بيشتر اثر دارد که شما در مناظره به طرف مقابل القا کنيد که شما در بعضي از امور با او متفق هستيد و رأي او را قبول مي کنيد و رضايت خود را نسبت به بعضي از افکار صحيح، دلايل معقول و معلومات مفيدش ابراز کنيد. رضايت خود از اين امر و قبول آنها را نشان دهيد. اين امر - چنانکه گذشت - موجب شرح صدر، تفاهم و نزديکي آراء و همچنين ايجاد روحيه بي طرفي و پايبندي به موضوع مي شود.

(1) . اصول الحوار، ص 46.